• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası

Egitimpusulasi.net

Yaratılanı sev, yaratandan ötürü


Kitaplarım
Photo Flipbook Slideshow Maker
Site Menüsü
Site Haritası

BOŞANMANIN ERGENLER ÜZERİNDEKİ ETKİSİ NEDİR

BOŞANMANIN ERGENLER ÜZERİNDEKİ ETKİSİ NEDİR?

Bu dönemde ergen ne yetiskin, ne de çocuk olarak siniflandigi için, aile ergenin neleri yapabilecegi, neleri yapamayacagi konusunda sikinti çeker. Süphesiz bosanma gibi bir süreçte, ailenin çocugun sinirlarini bilememesi, yetiskinlestirilmesi gibi problemleri beraberinde getirebilir (Adams, 1997; akt. Dagdanasar,  2003).

Bosanmanin ergenler üzerindeki etkisini arastiran çalismalardan bazilari çelisik gibi görünen sonuçlar ortaya koymaktadir.

Bazi arastirmacilar, ergenlerin bosanmadan kisa ve uzun süreli olmak üzere olumsuz yönde etkilendiklerini belirtirken  bazi arastirmacilar ergenlerin bosanma olayindan olumsuz yönde etkilenmediklerini belirtmektedirler (akt. Arifoglu Çamkusu,  2006).

Wallerstein (1984), yaptigi 10 yillik boylamsal çalisma sonucunda, ergenlerin, küçük kardeslerine oranla bosanmadan daha olumsuz etkilendiklerini; çünkü ergenlerin, bosanma öncesi yasanan anne-baba çatismasi ile daha uzun süre karsi karsiya kaldiklarini ve küçük çocuklarin bosanma ile ilgili problemleri hatirlamadiklarini belirtmektedir.

Ayrica, büyük çocuklar aile kurallari içinde daha uzun süre yasadiklari için, bosanma sonucu ortaya çikan yeni aile kurallarini ögrenmekte zorlanmakta, küçük çocuklar ise bunu daha kolay basarabilmektedir (akt. Arifoglu Çamkusu,  2006).

1. Bosanmanin Ergenler Üzerinde oluşturduğu Etkiler

a)      
Ebeveyne Akran Olma

Bir ergenin gelisen duygusal olgunlugu ve ebeveynlerinden birine yakinlasma ihtiyaci, ebeveynin onu destek kaynagi olarak kabul etmesini kolaylastirir.

Çocugun bu durumda ebeveyne akranlik yapmasi (9–12 yasta da oldugu gibi) söz konusu olabilir. Çocuk hala gerçek anlamda bir yetiskin ya da ebeveynin akrani olacak kapasitede degildir. Ergenin bu sorumlulugun altina girmesi ve erkenden yetiskin yapilmasi, onun yerine getirmesi gereken gelisim ödevlerini gerçeklestirmesini engelleyebilir.

b) Aska Yönelik Alginin Olumsuzlasmasi

Ergenler ortaya çikan cinsel ve duygusal sorunlariyla ugrastiklari için, ayni dönemde ortaya çikan bosanma birkaç ciddi riski ortaya çikarir. Bosanmaya bagli olarak ergen, askin sahtekârlik, aci, utandirma ve istirabi birlikte getirdigini çikarabilir.

Bu yüzden anne-babalari bosanan gençler, genel olarak hayal kurma ve ask için umutlanma lüksünü kaybeder. Ergenlerin anne-babalarinin bosanmasinin onlari çökmüs hissettirmekten baska bir sey olmadigini düsünmesi olagandisi degildir. Ergenin bu düsüncelerinin, duygularinin, korkularinin ve endiselerinin çok gerçek oldugunu hatirlamak da yarar vardir.

c)
 Yetiskinden Yeterince Ilgi Görememe

Son arastirmalar, ergenlik çaginda anne-baba ve çocuk arasindaki çatismalarin, genellikle ergenin ihtiyaç duydugu zamanda gerekli ilgiyi göremedigini düsünmelerinden kaynaklandigini göstermistir.

Bosanmadan sonra ergenin gerekli ilgiyi gösterecek ebeveyni bulamamasi sikinti yaratabilir. Böyle bir durumun yasanmasi durumunda, ergenin içine kapanmasina neden olabilir (Neuman ve Romawski,  1998).

d)      
Alkol Sigara Kullaniminin Artmasi

Bosanmis ve bosanmamis aile çocuklari üzerinde yapilan bir arastirmada, bosanmis aile çocuklarinda alkol veya sigara kullanimi yüzde 45.88’iken, annesi babasi ayri olmayan çocuklarda yüzde 17.65 gibi bir rakama ulasilmis. Ergenlerin bosanma sonrasi alkol ve sigara kullanma davranisi sergilemesi de, olasi sonuçlardan biridir (Özen Sirvanli,  1998) .

e)      
Uyum Sorunu

Ailenin parçalanmasi, yetiskin çiftlere zarar verse de, gerçekte çocuklara daha çok zarar verir. Dagilmis ya da bosanmis ailelerde çocuklarin psikolojik, sosyal ve ekonomik olarak esasli degismeler olacaktir.

Bu degismelerle çocuk yeni rolleri, yeni iliskileri, ailenin ekonomik durumunu, yeni çevreyi, okul ve arkadaslarinin yasamlarini anlayamaz. Ve uyum saglamakta güçlük çekebilirler (Temel Dagdanasar,  2003)

f)        
Aile Kontrolünün Zayiflamasi

Anne ve baba yoksunlugunda, aile çocugun sosyallesmesinde anahtar rolünde, sosyal bir kurum olarak görülür. Bu bakis açisina göre anne babalar, çocuklar açisindan önemli kaynaklardir. Dolayisiyla, bunlardan birinin ev ortamindan ayrilmasi, çocugun gelisimi açisindan olumsuzdur.

Bu dönemde çocuk, bir yandan akran iliskileri kuruyorken, diger yandan anne-babasinin kontrolüne ihtiyaç duyar. Bu kontrol mekanizmasinin bosanma dolayisiyla etkilenmesi, çocuklar üzerinde olumsuz etki birakabilir. Bosanma ile bir ebeveynin etkisinin zayiflamasi, diger ebeveyni sikintiya sokabilir (Kiliççi, 1992; akt. Öztürk, 2006).

g)      
Erken Cinsellik

Ebeveyn bosanmasinin ergen kizlarin seksüel davranislarina etki ettigini bildiren baska çalismalar da vardir. Bu dönemde kizlarin flörte daha erken basladiklari, daha fazla cinsel aktivitede bulunduklari, erken yasta evlendikleri ve büyük olasilikla evlilik öncesi gebe kalmalari söz konusu olabilir (Yildirim, 2003; akt. Öztürk, 2006) .

h)      
Akademik Performansta Düsüs

Birçok çalismada bosanmis ailelerdeki ergenlerin daha düsük akademik ve bilissel performans gösterdiklerini saptamistir (Allison & Furstenberg 1989, Rosenthal & Hansen 1980). Tek ebeveynli evlerde denetim eksikligi nedeniyle, okula gitmeme ve kaçma davranislari artmaktadir

Hetherington, Camara ve Fatherman (1981); bosanma ve akademik basarinin arastirildigi 58 çalismayi analizlerinde; tek ebeveynli ailelerin çocuklarinin daha düsük notlar aldiklarini ortaya koymuslar. Babanin elverisli oldugu durumlarda, erkek çocuklarin notlarinin daha iyi oldugu saptanmistir (akt. Yorbik, 2007).

i) Benlik Kavrami

Yapilan arastirmalarla; Anne babasi bosanmis çocuklarla, anne babasi bosanmamis çocuklarin kaygi düzeyleri ve anne babasi bosanmis çocuklarla, anne babasi bosanmamis çocuklarin benlik saygisi arasinda (p<0,05) anlamli bir farklilik oldugu saptanmistir.

Wyman, Coven, Hightower ve Pedro-Carroll (1985), 9–12 yaslari arasindaki 98 çocuk üzerindeki yaptiklari çalismalarinda, bosanmis anne-baba çocuklarinin, daha fazla kaygi, daha düsük bilissel yetenek ve daha az sosyal destek algiladiklarini bulmuslardir (akt. Öztürk,  2006).

Ayni zamanda, bosanmis aile çocuklarinin (anne-babasi ayri olan ergenlerin) bireysel degerler, bas etme gücü, meslek ve egitim hedefi boyutlarinda benlik imgesi anne-babasi birlikte ergenlere göre daha yüksektir (Öztürk, S. 2006).

Carl Rogers, benlik saygisinin olusmasinda ebeveyn-çocuk iliskisinin üç önemli alani üzerinde durmustur. Bunlardan ilki çocuga gösterilen kabul, ilgi, sefkat ve sicakliktir.

Ikincisi izin ve cezalardir. Üçüncü kritik alan ise, ebeveynin demokratik tutumlaridir. Bu üç kriter yerine getirilerek yetistirilen çocuklarda benlik saygisi yüksek olacaktir. Bosanmanin bunlara ket vuracagi düsünülürse, kisinin benlik saygisinin olusumuna zarar verebilecegi ortadadir (akt. Öztürk, 2006).

j) Diger Olasi Olumsuz Etkiler

Ergenlikle beraber, yukarida sayilan birçok olumsuz etkinin yani sira, hayata elestirisel yaklasan, olumlu düsünemeyen, hedef koyma ve strateji olusturmada yetersiz, kisiler arasi iliskilerde sorunlar yasayan, dürtülerini kontrol edemeyen, sinirlarini kestiremeyen, savunma mekanizmalarini sik ve yanlis kullanan, suç islemeye egilimli bir kisilik yapisinin ortaya çikmasi, oldukça yüksek bir ihtimaldir   (Neuman ve Romawski,  1998).

2. Ergenlerin Bosanmaya verdigi Tepkiler

a) Öfke

Bu yastaki çocuklar ile daha küçük çocuklar arasindaki önemli fark,  kirici, can sikici ve korkutucu durumlara nasil tepki gösterdikleridir. Yedi ve sekiz yasindaki çocuklar, ebeveynlerinin bosanmalarina üzüntüyle karsilik verirken, dokuz-on iki yas arasindaki çocuklarin tepkisi çogunlukla öfkedir.

Bu, onlarin, üzgün olmadiklarini söylemek degildir, elbette üzülürler. Ancak, öfke, onlara kontrol hissi verdiginden çogu zaman ifade tarzi olarak tercih ederler. Bunun yaninda, öfke, daha fazla israrli, daha ‘olgundur” ve anneye aglama ya da babanin dizinde sizlanma artik bir seçenek gibi gözükmemektedir (Neuman ve Romawski,  1998).

b) Daha Az Tepki Gösterme

Bu dönemde bosanmaya tepki daha az görülür. Etkileri uzun vadede hissedilse de, ergen bosanma sonrasi kendi duygusal ve fiziksel problemleri ile bu dönemde daha fazla ugrasmaktadir.

Yapilan arastirma bulgularina göre, küçük çocuklar bosanmadan hemen sonra sorun yasarken; büyük çocuklar (ergenlik öncesi ve ergenlik dönemindekiler) daha ileride bu tür problemleri yasamaktadirlar (Neuman ve Romawski,  1998).

c) Anne Babayi Bosanmadan Ötürü Suçlama

Daha küçük çocuklar, tipik olarak anne-babalarini sevmeyi sürdürürlerken ve bosanmayi düsmanlari olarak görürlerken, gençler bosanma için ebeveynlerini sorumlu tutma egilimindedirler.

Küçük çocuklar, ailenin bosanmamak için elinden geleni yaptiklarini düsünürken, ergenler gerekli çabayi göstermediklerini düsünürler. Bu konuda yapilan bir arastirma, arastirmaya katilan gençlerin ¾’ü bosanmanin çok kolay bir sekilde gerçeklestigini, ayni zamanda ergenlerin yüzde 71’i ailelerinin evliliklerini kurtarmak için, elinden geleni yapmadigini düsündüklerini ortaya koydu (Wallerstein & Kelley, 1980; Morganett, 2005; akt. Neuman ve Romawski,  1998).

d) Bosanmayi Kisisel Bir Reddedilme Olarak Algilama

Çocuklar bosanma nedenlerini ailelerinden dinleyip, kendilerinin buna neden olmadigini ailelerinden duysalar bile, bunu kisisellestirip, reddedilmis gibi algilayabilirler.

Bütün yas grubundaki, özellikle bu yas grubundaki çocuklar, “daha iyi bir evlat olsam, bu olmazdi ya da beni gerçekten düsünseler anlasmazliklari çözerlerdi” diye düsünmeye egilimlidirler. Neden bu sekilde düsündügünü ailenin yapici bir sekilde ele almasi gerekir.

e) Akran Iliskileri

Ikili arkadasliklar bir ifade sekli olabilir. Öfkeli çocuk, biçak tasiyan ya da bir çeteye üye olan bir çocukla arkadas olabilir. Duygusal olarak içine kapanmis bir çocuk, sikici gözüken sessiz ve utangaç bir çocukla yakinlasabilir.

Yasaminca kendini çaresiz hisseden çocuk, sadece onun yardimina ihtiyaci olan çocuklarla arkadaslik yapabilir. Her zaman çocuklarin temelde örnek aldigi kisilerin, anne-babasinin kisiliklerine sahip oldugunu bilmek gerekir  (Çagdas ve Seçer, 2004; akt. Öztürk, 2006) .

f) Taraf Tutma

Bu yas grubundaki çocuklarin bazen taraf tutabilecegi gerçegi, göz ardi edilemez. Bosanmanin karmasik konularini, kim iyi ve kim kötüye indirgeme egilimindedirler.

Yaninda yasadigi ebeveynin de etkisiyle ergen, diger ebeveynine karsi, yaninda kaldigi ebeveynini destekleyebilir. Bu iyi-kötü nasil belirlenirse belirlensin elbette ki ‘kötü’ olan kisi için daha zor olsa da her iki taraf için de çok zor olabilir.

Arkadas ya da düsman seçilse de, ebeveynin dikkatli hareket etmesi gerekir. Her iliskinin zorlu yollardan ve zayif dönemlerden geçtiginin normal oldugunu bilmesi gerekir. Çocugun hakli ya da haksiz tüm elestirileri dikkatle dinlenmelidir (Neuman ve Romawski,  1998).

http://istanbulpdr.com/ergenlik-donemi/bosanma-ve-cocukergenlik-3.html

Yorumlar - Yorum Yaz


3

1
2

*
<